DigitaalInleiding

Bij digitaal rijden is de stroomvoorziening, zeg maar de kracht voor het rijden en de verlichting losgetrokken van de aansturing. De stroomvoorziening is gemakkelijk. Op de rails staat gewoon continue de maximale vaste spanning. Hiermee krijgen alle componenten continue stroom en kunnen de lampen dus ook continue branden. Onafhankelijk van het rijgedrag. De verlichting van de trein dus ook continue branden als de trein stil staat.

Nu komen we bij de aansturing aan. En komt de digitale electronica is beeld. Net als de lampjes zijn de motoren continue verbonden met de spanning, met een verschil. Er zit namelijk een stukje electronica tussen de voeding en de motor. Deze electronica krijgt van de 'verkeersleiding' te horen wanneer de trein moet rijden. Hoe hard en welke kant op. Dit gaat met stuurcommando's.



DigitaalParasiet signaal

Stuurcommando's zijn kleine pulsjes doe over dezelfde lijn als de digitale stroom loopt worden verzonden. Dit is mogelijk lastig voor te stellen, daarom een vergelijking. Stel je een lamp voor die continue brandt. Je zit hierbij te lezen, je gebruikt het licht van de lamp.

Soms komt er tussen het witte lamplicht een beetje rood, of groen of blauw doorheen. Voor het lezen maakt dit niets uit, je hebt voldoende licht om te lezen. Maar iemand die specifiek zit te letten op deze kleurflitsen kan die wel herkennen.

Zoals de kleuren in de lamp worden meegezonden tussen het witte licht, zo worden de stuurcommando's meegezonden bovenop het krachtsignaal. Als een parasiet signaal.

Het good old teletekst op TV, wordt op dezelfde manier meegezonden als een parasiet signaal bovenop het gewone analoge TV signaal.



DigitaalProtocollen

Om het leven moeilijk te maken zijn er verschillende talen waarin de stuurcommando's worden gezonden. Denk als vergelijking aan het Frans/Duits/Nederlands. Het is van belang dat de verschillende onderdelen in een en dezelfde baan dezelfde taal praten. Hetzelfde protocol ondersteunen.

Er zijn voornamelijk 2 formaten. Dit zijn de meest gangbare. Het DCC (Digital Command Control) en het Marklin Systems systeem. DCC voornamelijk voor 2-rail en Marklin voor 3-rail. Het DCC is dan ook het meest gebruikte formaat. DCC is ontwikkeld door Lenz maar dankbaar overgenomen door de andere fabrikanten. Marklin gebruikt wel een eigen systeem, hoewel die ook steeds meer DCC modellen uitbrengen.

De protocollen Selectrix van Trix, FMZ van Fleischmann, MFX van ESU en een tweede systeem van Marklin: Motorola systeem van Marklin worden door hobbyisten ook nog gebruikt. De ontwikkelingen hieraan zijn echter stopgezet. Materiaal is steeds moeilijker te krijgen. Het is dus niet verstandig om hier nog mee te beginnen.



DigitaalAdressen

Zoals bij de stuurcommando's te zien is, werkt het digitale systeem met adressen. Dit kan een kort adres zijn (tussen de 0 en 255) of langere (tussen de 0 en 9999). Welke is afhankelijk van het gekozen systeem. Vaak zet je een pond teken (#) voor het nummer om aan te geven dat het een adres is.

We gebruiken de adressen om opdrachten te geven. Weten we dat er een lampje op adres #123 zit, dan kunnen we een stuurcommando commando te geven:

Adres 123 - licht aan

Het is ook mogelijk om meerdere lampen en ook treinen hetzelfde adres te geven. Als je dan dit commando geeft dan zullen al lampen die op betreffende adres code zitten aangaan.

Voor treinen wil je dat natuurlijk niet, die wil je immers los aansturen. Dan heb je namelijk geen controle over een specifieke trein. Voor verlichting, effecten etc. zul je dit misschien wel willen doen.

Let op: dat nieuwe decoders in de regel ingesteld staan op adres 03. Als je dat niet aanpast zullen alle commando's welke naar adres 03 worden gezonden dus ook door alle andere decoders worden opgepikt en uitgevoerd. Alle treinen zullen dan hetzelfde reageren.



DigitaalBaanvakken

Bij digitale aansturing zijn baanvakken niet meer nodig. Ook de plaats op de baan van de trein maakt dus niet meer uit. De richting van de neus (=voorkant) nu opeens wel. Zie daarvoor de pagina stuursignalen



DigitaalBlokken

Wat je wel nodig hebt zijn blokken. Niet voor de aansturing van de trein, maar voor de registratie. Blokken zijn stukken in de baan waarvan je wilt weten of er een trein rijdt, of niet. Dit zijn nadrukkelijk geen baanvaken, die worden immers los aangestuurd met wel/niet stroom. Van een blok willen we enkel weten of er een trein/wagon/wat dan ook op dat stuk rails staat.

Om dit te weten te komen gebruiken we een hele eenvoudig meetsysteem. 'Kortsluiting'. Normaal gesproken in kortsluiting in de electronica niet goed. In de treinen wereld ook niet. Behalve voor dit punt.

Uitleg in Jip en Janneke taal. We hebben 2 rails liggen. Als er stroom loopt van de ene rails - via de wielen/as van een wagon - naar de andere rails, dan loopt er een stroompje. Dankzij dat kleine beetje stroom weten we dat er op dat rail stuk (in dat blok) iets op de baan staat.

Dat baanvak zetten we dan op 'bezet' en andere treinen mogen er niet inrijden.



DigitaalBenodigdheden

Voor digitaal rijden moeten we een iets langer verlanglijstje of mogelijk boodschappenlijstje maken.

Als je digitaal wilt gaan rijden heb je de volgende onderdelen nodig:

  • Een digitale centrale stuurt de stuursignalen.
  • Deze signalen worden door de booster versterkt.
  • De decoders vangen de signalen op en doen er iets mee.
  • De trafo voorziet alles van stroom.
  • De bezetmelder geeft door als er iets op de rails staat.

Digitale centrale

De digitale centrale is een kastje waarmee de digitale onderdelen kunnen worden aangestuurd. Dit gaat door het versturen van opdrachten naar deze onderdelen en het terug ontvangen van meldingen van de bezetmelders.

De centrale regelt de besturing van de modelbaan. De stuurcommando's die naar de treinen en verschillende onderdelen worden gezonden, worden hier opgestart. Ook eventuele terugkoppeling van de melders komt hier binnen.

De centrale is dan ook de plaats waar je achter de knoppen zit om de baan te besturen

Een voorbeeld van een centrale is de Roco Multimaus of de Marklin 6021 Central Unit

Versterker

De versterker versterkt het digitale signaal en zet dit op de rails. In het Engels is versterken, to boost. Zo een versterker heet dan ook een booster in het Engels.

Een voorbeeld van een versterker is de Roco 10764 of de Marklin 6017 Booster.

Transformator

De transformator levert de stroom, zowel voor op de baan als voor de andere onderdelen. De kracht waarmee de motor kan draaien of de lamp kan branden. De transformator zet de stroom uit de muur om in een lagere kracht voor je modelbaan.

Decoders

Van de onderdelen hierboven heb je er in principe ieder een nodig. Decoders heb je meer nodig. Om precies te zijn, voor iedere ding dat je wilt besturen/gebruiken heb je een losse decoder nodig.

Decoders die in een trein zitten hebben wel verschillende uitgangen waardoor de motor, verlichting, rangeerlichten etc. los kunnen worden aangestuurd.

De decoder luistert naar het digitale signaal. Als er een stuurcommando voorbij komt, bedenkt de decoder of het signaal voor hem is. Zo ja, dan zal hij de opdracht in het signaal uitvoeren. Dit kan dus bijvoorbeeld "ga vooruit rijden op 50% snelheid" of "licht aan" zijn.

Uiteraard zijn er verschillende typen decoders. Er zijn multiprotocol decoders (Roco 10732) welke met verschillende protocollen overweg kunnen.

Bezetmelder

Behalve de trein vertellen wat die moet doen, is het ook handig om te weten waar een trein is. Het is voor een baan namelijk wel erg leuk om een trein bij een station te laten stoppen. Om het helemaal mooi te maken moet je vooraf al weten waar de trein is, zodat je die langzaam kan laten afremmen. De bezetmelders geeft aan de centrale door dat er op een stuk rails iets staat. Een loc of wagon. De bezetmelder weet niet wat er staat, enkel dat er iets staat.



DigitaalVoorbeeld met Roco Multimaus

Het digitale systeem van Roco heet Multimaus. Dit is compatibel met DCC. Dit systeem bestaat uit bovengenoemde onderdelen. Andere fabrikanten hebben vergelijkbare systemen. Het systeem van Fleischmann is exact gelijk, enkel met een blauwe in plaats van oranje controller.

Het systeem van Markin wijkt in uiterlijk af, het is niet compatibel met DCC. De technische principes zijn echter gelijk.

Sommige leveranciers combineren een of meerdere elementen in een behuizing.

Multimaus

In onderstaande grafiek zien we links de transformator. Verbonden met het stopcontact. Deze levert stroom aan de versterker/booster in het midden. Helemaal rechts staat de oranje Multimaus controller. Deze stuurt de opdrachten door naar de versterker/booster, die de opdrachten combineert met de spanning van de voeding en op de rails zet.



Copyright 2020 www.punthooft.nl
We do not collect cookies for advertisement. Your data is never send to third parties.